
What's interesting up there? It's burdening here but I should stay anyway.
Hãy cúi xuống, nơi cỏ cây thực vật, giun dế côn trùng đang sung sướng đón nhận cuộc sống ngắn ngủi trên cõi nhân gian. Hãy nhìn quanh, nơi có biết bao nhiêu thân phận đang trải mình sống trọn kiếp nhân sinh với tất cả sự hồn nhiên và phúc lạc, dẫu cho thực tế cuộc sống quá cay nghiệt và phũ phàng. Hãy đi đi. Đi đến tận chân trời góc bể. Đi để thấy cuộc sống này quá bao la rộng lớn và nỗi niềm của ta quá nhỏ bé tầm thường, như một hạt muối mặn giữa sóng vỗ nghìn khơi. Ý nghĩa cuộc sống là đây.
| Hướng dẫn chi tiết cho người đi đường |
Ngày trước khi chưa có xe buýt, mỗi sáng anh đi bộ từ dưới Chụt - Cầu Đá (thuộc phường Vĩnh Nguyên, thành phố Nha Trang) với quãng đường dài gần 10km để đến "ngã tư tử thần": ngã tư Trần Quí Cáp - 2/4. Đây là ngã tư thường xuyên xảy ra tai nạn và va quẹt khi không có đèn tín hiệu giao thông hoạt động. Giờ đã có xe buýt nhưng thỉnh thoảng anh mới đi vì không phải lúc nào cũng có tiền.
Nhưng dù đi bộ hay đi xe buýt, đúng 6g25, anh luôn có mặt ở ngã tư này để kịp điều phối xe cộ lưu thông. Những hôm đèn tín hiệu hoạt động tốt, công việc của anh đỡ nhọc nhằn hơn: anh chỉ việc ra hiệu nhắc nhở mọi người dừng đúng vạch sơn, không lấn sang phần đường bên kia để cho xe từ đường Trần Quí Cáp ôm cua qua đường 2/4 ra phía bắc thành phố được an toàn. Mỗi khi người được anh nhắc nhở chấp hành tốt thì anh đều giơ tay chào và mỉm cười đáp trả.
Còn hôm nào đèn tín hiệu "trở chứng" hoạt động không đồng bộ thì công việc của anh thật căng thẳng, anh phải quan sát thật chuẩn trên bộ đèn để ra tín hiệu dừng hoặc đi để cho các phương tiện giao thông đi lại thật nhịp nhàng. Và khủng khiếp cho những hôm đèn tín hiệu không hoạt động, anh phải luôn miệng thổi còi để “cảnh cáo“ người điều khiển xe chạy nhanh, lấn đường hoặc cảnh báo những nguy hiểm có thể xảy ra cho các xe tải khi ôm cua trước văn phòng Vi-P...
7g45, công việc anh kết thúc. Người nhễ nhại mồ hôi, anh nở một nụ cười thật mãn nguyện tự thưởng công cho mình rồi lẳng lặng rời khỏi ngã tư này để trở về nhịp sống ngày mới.
Mấy ngày qua rơi vào tháng thanh niên, công việc anh gặp thuận lợi hơn khi ngã tư này xuất hiện các bạn đoàn viên thanh niên của nhiều lực lượng cùng tham gia, anh vui ra mặt và lúc nào nụ cười cũng hiện hữu trên khuôn mặt đen sạm mặc dù có người chửi anh là thằng khùng. Nhưng nếu anh có bị khùng thật thì anh vẫn còn minh mẫn hơn nhiều người đi xe sang trọng, áo quần đắt tiền nhưng không phân biệt được đâu là đèn xanh, đâu là đèn đỏ, đâu là đèn được đi, đâu là đèn phải dừng lại. Anh còn phân biệt rõ qui định các vạch kẻ trên đường chứ không như nhiều người mặt mũi sáng sủa, mắt tinh tường lại lấn đường đi ẩu...
Mặc dù chúng tôi nhiều lần tiếp xúc để mong tìm hiểu về nhân thân nhưng đều vô vọng vì anh không muốn cho mọi người biết về anh và cũng né tránh khi có người quay phim chụp ảnh. Để thực hiện chùm ảnh này, chúng tôi đã phải "phục kích" chụp trong nhiều ngày liên tiếp...
| Xuống tận nơi để nhắc nhở |
| Công việc hôm nay đỡ vất vả hơn vì có các bạn đoàn viên ra quân nhân tháng thanh niên |
| Vui quá nên cứ nở nụ cười trên môi. Ước gì CSGT cũng có nụ cười này khi đứng điều phối ở các chốt nhỉ! |


Ba tuổi, anh bị sốt, biết bao của cải, gia sản, nhà cửa trong gia đình lần lượt phải đem bán hết để cứu mạng sống. Trở thành người tàn với đôi chân bại liệt, anh làm đủ nghề để khẳng định mình “tàn” nhưng không “phế”
Học chưa hết lớp 9, anh Võ Đình Minh khẳng định mình là người văn hoá thấp. Nhưng với người dân thành phố Quy Nhơn, anh là một tấm gương của sự vượt lên chính khiếm khuyết của mình, tự sáng chế, cải tạo xe hai bánh thành xe ba bánh có số lùi cho người tàn tật. Đạt được nhiều giải thưởng khoa học sáng tạo, được bạn bè khuyết tật khắp Việt Nam biết đến với những sáng chế hữu dụng dành cho người khuyết tật. Nay là chủ một doanh nghiệp nhỏ ở Quy Nhơn, nhưng anh trăn trở: “Đời tôi chưa một ngày nhàn rỗi, chưa một ngày vui”.
Bất mãn với chính mình
Anh Minh nhớ lại: “Tôi là con cả trong gia đình có tám anh em, không theo nổi học văn hoá, tôi nghỉ ngang đi học nghề sửa điện tử, radio để tự lập. Năm 1972 vào Sài Gòn học nghề. Học về ti vi thầy phải tự tay ôm ti vi đến đặt trước mặt, thiếu con ốc, cây vít, thầy cũng phải đem đến vì tôi đi lại rất khó khăn, sức khoẻ yếu. Học nghề mà toàn bắt thầy phục vụ từng việc vặt như thế, tôi không thể chấp nhận được, lúc nào cũng mang tâm trạng bất mãn, phải bỏ học”.
Trở về lại Quy Nhơn, gặp một người bạn làm nghề sửa khoá, anh Minh lân la học cho có nghề để làm và trở thành người mở khoá số một Quy Nhơn, vượt qua cả tay nghề người đã dạy anh. Với tên gọi ông Cụt (người ta thường thấy anh chống nạng, tưởng bị cụt chân), hễ ở Quy Nhơn có khoá nào không mở được, tay ông Cụt đụng vào là khoá nào mở cũng ra, từ khoá thường đến khoá số, két sắt, tủ, cửa… Thời làm thợ khoá trong đời anh xem ra nhẹ nhàng nhất so với những nghề mà anh tiếp tục kể.
Bôn ba và tay trắng
Mẹ đi bán gạo một mình, các em còn nhỏ, anh bỏ nghề khoá, phụ mẹ vào Sài Gòn, mua gạo theo tàu ra Quy Nhơn rồi chuyển đến Đà Nẵng. Tháng 30 ngày, anh đi liên tục 27 ngày không nghỉ, bạn hàng ai cũng ngán sức lao động của anh, thời điểm đó người buôn bán bình thường chỉ đi 10 – 15 ngày trong tháng. Anh Minh tâm sự: “Mình đã không làm thì thôi, còn khi làm thì phải làm hết sức lực, để mọi người thấy mình tàn tật nhưng không ăn bám”.
Dành được số vốn, anh một mình đi làm riêng, mua cá chuồn theo tàu Thống Nhất ra Hà Nội bán ở chợ Đồng Xuân. Anh nhớ rất rõ: “Buôn cá được 7 chuyến, liều một trận đánh hàng thuốc tây để kiếm vốn kha khá ở nhà làm việc gì đó ổn định. Chẳng ngờ bị bắt, tịch thu hết hàng, sạch bay vốn luôn”.
Về lại Quy Nhơn anh vay tiền mua lốp xe hơi cũ, đem 10 lốp vào Sài Gòn rút bố bán cho mấy chỗ làm vỏ xe đạp, mua vỏ xe đạp về bán lại cho các tiệm sửa xe ở Quy Nhơn. Tích góp từng đồng lời, thu gom vỏ xe ở khắp Bình Định đem về thuê thanh niên trong xóm rút bố, bán lại cho Sài Gòn. Từ tay trắng, số vốn anh lên hơn 2 cây vàng. Anh dồn hết tiền đi Huế gom lốp về rút bố, mua lốp xong tự nhiên giá chỉ bố hạ, Sài Gòn không tiêu thụ nữa, vàng lên giá. Anh lại trắng tay.
Gia sản cả nhà còn 8 chỉ vàng, anh xin ba cho đi buôn muối. Cầm 8 chỉ, anh giao tiền, nhận muối ngoài đồng, vào bao chưa kịp chuyển về thì gặp mưa lụt. Các bao muối ngấm nước căng phồng, vác lên vai nước chảy sạch chỉ còn lại nhúm muối. Vốn liếng mất sạch mà chẳng kiếm được xu lời.
1986, anh lập gia đình, với 5 phân vàng trong tay anh theo nghề thu mua đồ cũ, ve chai, bù lon, con tán, vòng bi, bạc đạn, cờ lê, mỏ lết… đem bán lê la vỉa hè khắp Quy Nhơn. Cuộc sống khá hơn từ đó.
Cái khó ló cái khôn
Anh Minh tâm sự: “Thân thể tôi khiếm khuyết, nên không cho phép mình nhụt chí. Bằng mọi giá cũng không để lệ thuộc vào người khác”. Quyết tâm sống như thế đã tạo cho anh có những ý tưởng mà nhìn lại anh cũng không hiểu nổi: “Tôi chế một chiếc ba bánh từ xe Citi, chỉ chạy được số tới. Mỗi ngày đi làm phải ra vào hẻm nhỏ trong nhà, xe không có số lui nên rất bất tiện. Tôi tự mày mò, tháo ráp, thiết kế một bộ phận hộp số sao cho xe có thể chạy lui được. Ý tưởng có nhưng phải mất ba năm làm đi sửa lại mới hoàn tất. Anh em khuyết tật gặp, nhờ làm giúp, người này chỉ người kia, làm chiếc xe dắt đi nhậu một chầu là xong, khỏi tiền bạc gì cả. Cứ thế từ bán đồ lạc xoong vỉa hè, tôi chuyển sang làm xe máy cho người khuyết tật luôn”.
Không qua trường lớp đào tạo về máy, gò hàn, chỉ tự mày mò nghiên cứu, anh Minh đã gây sửng sốt trong giới người tàn tật với chiếc xe có số lui, rất tiện dụng. Đơn đặt hàng đến tới tấp từ trong tỉnh, ngoài tỉnh, khách hàng xa nhất ở tận Móng Cái, Hà Giang, Thanh Hoá, Hải Phòng… mình anh làm không xuể nên đứng ra thành lập doanh nghiệp, nhận anh em chủ yếu người đồng cảnh ngộ để truyền nghề.
Khách hàng có người đưa cả xe tay ga đến. Lại thêm một thách thức mới, mất nửa tháng suy nghĩ, anh chế được bộ số lùi cho chiếc Attila đầu tiên trong suốt một tháng. Anh bảo: “Mình như người thợ may, khách đem vải đến, bảo gì may nấy. Người cụt tay phải, nhờ chuyển tay ga sang trái, có người yêu cầu chuyển thắng và ga xuống chân, mỗi yêu cầu lại là một thách thức mà mình phải làm được. Vì là người khuyết tật nên mình hiểu được nhu cầu của những người bạn ấy bức thiết đến mức nào”.
Đạt được nhiều giải thưởng trong tỉnh, trong nước, được xem là thành công với việc chuyển xe hai bánh thành ba bánh cho người khuyết tật. Nhưng anh Minh lại buồn rầu: “Mấy tháng nay, từ khi nghe nói sắp tới có lệnh cấm không cho đăng kiểm xe ba bánh tự chế, xưởng không có đơn đặt hàng nào. Anh em trong xưởng cũng toàn người tàn tật, đã quen việc rồi, không có việc làm lấy gì sống”. Rồi anh buột miệng: “Chẳng lẽ, mình lại sắp trắng tay nữa sao!?”.
SGTT